'Katledilen kadınların verilerinin paylaşılmaması sistemsel ve politiktir'

  • 09:02 23 Kasım 2018
  • Güncel
Hikmet Tunç
 
VAN - Katledilen kadınlara ilişkin verilerin kamuoyunun bilgisine tam olarak sunulmadığını söyleyen Ah Tamara Kadın Platformu üyesi Neslihan Şedal, bu durumun sistemsel ve politik olduğuna dikkat çekti.
 
Kamuoyuna yansıdığı kadarıyla kadına yönelik şiddetin ve kadın katliamların en az göründüğü, ancak en fazla yaşandığı kentlerden biri olan Van merkez ve ilçelerinde kadınlar farklı tarihlerde en yakınları tarafından katlediliyor. Açılan davaların çoğunda ise, "takım elbise" giydiği ve "tahrik oldum" dediği için "iyi hal" indiriminden yararlanarak ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine müebbet hapis cezaları veriliyor. "İyi hal" indirimleri sonucunda ise kadın katliamları kent genelinde artarak devam ediyor. 
 
Yaklaşık üç ay önce, bir sosyolog ile birlikte kadın katliamlarına ilişkin verileri toplayan Ah Tamara Kadın Platformu üyesi Neslihan Şedal, araştırma sonucunda karşılaştıkları durumları verileriyle birlikte paylaştı. 
 
'Verilere ilişkin somut bir sonuç alamadık'
 
Kadın katliamlarıyla ilgili verilere ilişkin birçok kadın kurumu ve kuruluşuyla bir araya geldiklerini söyleyen Neslihan, bundan somut bir sonuç alamadıklarını belirtti. Bu yüzden basına yansıyan haberleri derlemeye karar verdiklerini söyleyen Neslihan, "Araştırmamızda medyaya yansıyan boyutuyla kadın özgeçmişlerini, yargılama süreçlerini ele almak istedik. Onlarca kadın katliamları hikayesiyle karşılaştık. Hepsinin hikayesi ayrı ayrı can yakıcıydı" diye konuştu. 
 
'Kadın katliamları kamuoyu önünde meşrulaştırılıyor'
 
Bu çalışmayı sürdürürken basının kadın katliamlarında kullandığı dile değinen Neslihan, bu konuda basının yetersizliğine işaret etti. Neslihan, "Anlatılan dil, katliamı meşrulaştıran bir dildi. Örneğin kadın cinayetlerinin arşivlendiği bir televizyon programında birçoğu 'namus' cinayeti olarak geçiyordu. 'Namus' gerekçesini anlattıktan sonra ise 'cinnet geçiren erkek arabayla üzerinden geçti' diye belirtiyor. Kadının katledilme gerekçesini 'namus' olarak veren medya bu katliamı kamuoyunun önünde meşrulaştırıyor" ifadelerini kullandı. 
 
'Basının dili eril dile hizmet etmemeli'
 
Yine yaptıkları araştırmada dikkat çeken bir diğer durumun ise medyanın kadın katliamlarını magazinsel bir boyutta vermesi olduğunu ifade eden Neslihan, "Medyada kullanılan dilin, suçun işleyiş boyutu kadının katledilmesinin önüne geçiyor. Kadın katliamları magazinsel bir dille anlatılıyor. Bizim için önemli olan orada bir canın, bir kadının katledilmiş olmasıdır. Bu noktada basının, medyanın dilini düzeltmesi gerekiyor. Basının dili eril zihniyete hizmet etmemeli" dedi. 
 
'Failler tanıdık'
 
Araştırmaları sonucunda faillerin çoğunlukla kadınların evli olduğu erkek ya da erkek arkadaşı olduğunu gördüklerini söyleyen Neslihan, bir diğer durumun ise, kadınların bu erkekler tarafından ölümle tehdit edildiğini ve defalarca buna karşı ilgili makamlara başvurarak yardım istediğini söyledi. Yardım başvurularına rağmen göz göre kadınların ölüme terk edildiğini ifade eden Neslihan, "Şiddet gören birçok kadın ailesine sığınıyor. Daha sonra yargıya başvuruyor. İlgili kurumlardan yardım istiyor. Ama aile 'evin yıkılmasın' diye şiddet gördüğü erkeğin evine gönderirken, diğer kurumlar ise 'yuvası yıkılmasın' diye kadını ölüme terk ediyor" diye belirtti. 
 
'Sessiz kalındı'
 
Neslihan, buna ilişkin ise şu örneği verdi: "Bunlardan bir tanesi Özalp'ta evli olduğu erkek tarafından katledilen Nazime Alır, kaymakamın yaptığı açıklamada ise 'biz yardım etseydik, bunun arkası kesilmeyecekti' şeklinde olmuştu. Yani bir şekilde bu yardım isteme çığlıkları karşısında bütün kurum ve kuruluşlar sessiz kalmıştır." 
 
'Kadın katliamları artarak devam ediyor'
 
Araştırmalarında farklı tarihlerde yaşanan şüpheli kadın ölümlerine ilişkin önemli sonuçlara vardıklarını ifade eden Neslihan, bu sonuçları şu şekilde özetledi: "Maalesef artarak devam eden kadın katliamlarında sadece 90 kadının verisine ulaşabildik. Ama biz biliyoruz ki artarak devam eden bir kadın katliamı var. Kadın katliamlarıyla ilgili bir veri arşivinin olmaması kadın katliamlarında çözüm noktasında bir sonuca ulaşamayışımızın en büyük nedenlerinden biridir. Veriler tutulmuyor, tutulsa da kamuoyu ile paylaşılmıyor. Verilerin paylaşılmamasını sistemsel ve politik olduğunu düşünüyoruz. Ne kadın haklarıyla ilgili yasalar işleniyor, ne de buna dönük caydırıcı ve çözüm bulucu yasalar uygulanmaya geçiliyor. Kadını tamamen eve kapatma 'makul' kadın rolüyle sınırlandırmak istenilen politikadan kaynaklı olduğunu düşünüyoruz."
 
Neslihan son olarak yaptıkları basında yer alan haberlerden elde ettikleri verileri paylaştı. 
 
Van ve ilçelerinde farklı tarihlerde katledilen kadınlara ilişkin veriler şöyle: 
 
* Edremit ilçesinde 17 Mayıs 2009'da 6 aylık gebe olan Eylem Pesen, evli olduğu Kerem Çakan tarafından katledildi.  Eylem'in katledilmesinin üzerinden 4 yılı aşkın bir süre geçerken, 19 Mart 2013'te görülen karar duruşmasında fail Kerem Çakan, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası aldı.
 
*Van'da 2010'da A.A., boşandığı Ş.T. tarafından katledildi. 
 
*Erciş ilçesinde 2011 yılında Sevda Kaya, evli olduğu Alim Yıldız tarafından katledildi. Yaklaşık üç yıl boyunca Sevda'nın katledilişiyle ilgili delil yetersizliği öne sürülen davada tek bir kişi tutuklanmazken, kamuoyunun tepkisi üzerine karar duruşmasında Alim Yıldız'a müebbet hapis cezası verildi. 
 
 *Edremit ilçesinde 2011yılının Temmuz ayında Gülfiye Erol, evli olduğu Abdulbari Erol tarafından katledildi. 
 
 *Van'da 2012 tarihinde Gülşah Aktürk, Hakan B. isimli erkek tarafından katledildi. Gülşah'a,  katledilmeden önce, Hakan B. hakkında aldırdığı uzaklaştırma kararı sırasında dönemin Van Vali Yardımcısı Zafer Coşkun'un "Ölümden kaçış yok, en kötü ihtimalle ölürsün" dediği ortaya çıkmıştı. 
 
*Van'da 2014'te Filiz Ören, refakatçisi olduğu çocuğun babası tarafından katledildi.
 
*Van merkezde Nihat Özister isimli erkek, kendisiyle evli olan ve sistematik şiddete maruz bıraktığı Dilek Özister'i katletti. 29 Aralık 2014'te yaşanan katliamın ardından Dilek'in defalarca koruma talebine karşılık, polislerin kendisine "bıktık sizden artık"  dediği ortaya çıkmıştı. Üç yıl süren dava sonucunda Nihat Özister'e "iyi hal" indirimi uygulayan mahkeme ağırlaştırılmış müebbedi, müebbet hapis cezasına çevirdi. 
 
*Van'da 28 Şubat 2015'te F.T., babası tarafından katledildi. 
 
*Van'da 26 Ocak 2016'da Şehriban Dinç, evli olduğu Esat Dinç tarafından katledildi. Katliama ilişkin görülen davanın karar duruşmasında Esad Dinç, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırıldı. 
 
*Van'da 2016 tarihinde Sibelcan Çobandede, kendisini sistematik şiddete maruz bırakan evli olduğu Zafer Çobandede tarafından katledildi.
 
*Edremit ilçesinde 26 Ocak 2017'de Kader Özdemir, evli olduğu Halit Çançin tarafından katledildi. Bir yılı aşkın süren davanın sonucunda, Halit Çançin'in "takım elbise" giymesi mahkeme tarafından "iyi hal" indirimi verilmesini sağlarken, ağırlaştırılmış müebbet ceza yerine 25 yıl hapis cezası verildi. 
 
*Van'da 2017'de Gevez Sonlav, evli olduğu M.S. tarafından katledildi. 
 
Şüpheli bir şekilde yaşamını yitiren kadınlardan bazıları ise şöyle: 
 
*Van'da 2013 tarihinde E.A., şüpheli bir şekilde yaşamını yitirdi. 
 
*Van'da 2014 tarihinde H.Y., şüpheli bir şekilde yaşamını yitirdi. 
 
* Özalp ilçesine bağlı Çırak köyünde 27 Mart 2015'te Kadriye Çırak, şüpheli bir şekilde yaşamını yitirdi. 
 
*Özalp'a bağlı Haceli köyünde 28 Mart 2015'te Leyla Bedir şüpheli bir şekilde yaşamını yitirdi. 
 
*Özalp'a bağlı Boğazkesen köyünde 4 Nisan 2015'te Zeynep Almaner, şüpheli bir şekilde yaşamını yitirdi. Zeynep'in yaşamını yitirdiğinde 4 aylık gebe olduğu ortaya çıkmıştı.
 
*Özalp'a bağlı Aşağı Sağmalı köyünde 29 Mayıs 2015'te Adalet Gülbiçen şüpheli bir şekilde yaşamını yitirdi. 
 
*Van'da 2015'te N.N., şüpheli bir şekilde yaşamını yitirdi. Olayın ardından N.N.'nin babasına "beni kurtar" dediği ortaya çıktı. 
 
*Özalp'a bağlı Çubuklu köyünde 7 Şubat 2016'da Gülizar Söylemez şüpheli bir şekilde yaşamını yitirdi. 
 
*Özalp'a bağlı Aşağı Sağmalı köyünde 17 Temmuz 2016'da 15 yaşındaki İpek Minaz şüpheli bir şekilde yaşamını yitirdi. 
 
*Van'da 2017'de M.H., şüpheli bir şekilde yaşamını yitirdi.