Savaş ve kaostan kadın sistemine

  • 09:38 20 Kasım 2018
  • Güncel
Murada Kenda
 
HABER MERKEZİ - Ortadoğu'nun kaos ortamı içinde ve Suriye iç savaşının başladığı günden bu yana “başka bir dünya mümkün” diyen Kuzey Suriyeli kadınlar, adım adım örülen yeni sisteme öncülük ediyor. Kadınların kendi yasalarını hayata geçirdiklerini belirten Kongreya Star Rojava Sözcüsü Evin Swêd, “Kadın Adalet Meclisi'ni kurduk. Şuan Kuzey Suriye'de elde ettiğimiz kazanımlarımızın tüm Suriye'deki kadınların kazanımı olması için çalışıyoruz" dedi. 
 
Suriye'de halkaların direnişi ile kurulan Kuzey Suriye Federasyonu'nda yaşam ilmek ilmek kadınlar tarafından örülüyor. Devrimde olduğu gibi yeniden inşada da öncülük rolü üstlenen kadınlar, erkeklerin değişim dönüşümünden yasaların yeniden yazılmasına misyonlarını yerine getiriyor. Suriye rejiminin yasaları bertaraf edilerek, hayata geçirilen "kadın yasaları" ile kazanımlar güvence altına alınıyor. 
 
Kadınlar, Kongreya Star öncülüğünde örgütlenerek yaşama dair sözlerini yükselterek dile getiriyor.  25 Kasım Kadına Yönelik Şiddetle Uluslararası Mücadele ve Dayanışma Günü dolayısıyla Kuzey Suriye'de yaşanan kadın devrimini ve toplumda yarattığı değişimleri Kongreya Star Rojava Sözcüsü Evin Swêd değerlendirdi. 
 
‘Kadınlar 2005'te ilk örgütlenmelerini oluşturdu’
 
Evin, Suriye'de ilk olarak Kürt kadınlarının kendilerini örgütlediğini ve bunun 2005 yılında başladığını belirtti. 2004 yılında Kürtlerin Suriye rejimine karşı Qamişlo'da yaptığı ilk ayaklanmayı hatırlatan ve dönemin koşullarından kaynaklı Kürt kadınlarının örgütlendiğini söyleyen Evin, "Qamişlo'da başlayan Kürtlerin isyan ateşi daha sonra tüm Suriye'yi sardı. Kadınlar da bu süreçte örgütlenmeye ihtiyaç duydu. Çünkü kadınalar da devlet tarafından saldırıların hedefi oldu. 2005'te kadınlar çok az sayıda da olsa bir araya gelerek ilk örgütlenmelerini oluşturdu. Kadınların bu örgütlülüğü kendini en bariz Rojava Devrimi'nde ortaya çıkardı. Devrim zamanı geldiğinde örgütlü olanlar bu devrime de hazırlardı. Ve ilk kadınlar, Rojava Devrimi'nde alanlara çıktı. Tüm sivil halk meclislerinin kurulmasında yerlerini aldı. Kuzey Suriye'de yürütülen bütün diyalog ve tartışma süreçlerinde, siyasi partilerde kadınlar hazırlardı ve aktif olarak yer aldı. Bu yeni sisteme, demokratik özerkliğe kadınlar öncülük etti diyebiliriz” dedi.      
 
‘Kongreya Star 2016'da örgütlendi’
 
Kongreya Star'ın 2016'da örgütlendiğini kaydeden Evin, 2016 yılına gelindiğinde siyasi parti, sivil toplum kuruluşları ve kadın kurumlarında kadın sayısında ciddi bir artış yaşandığını bundan dolayı da konfederal bir çatı altında bir araya gelme gereksinimi duyduklarını söyledi. Evin, örgütlenen kadınların Suriye'deki kadınlara öncü olabileceğini gördüklerini dile getirerek, "Örgütlü kadınların Süryani, Alevi ve Arap kadınlara öncülük edebileceklerini Rojava Devrimi'ndeki pratikten gördük. Bunun sayesinde Süryani kadınlar Süryani Kadın Birliği'nde örgütlendi. Arap kadınlar keza öyle. Yeni kurtarılan bölgelerde de kadınlar örgütlenmeye başladı. Minbic, Rakka ve Tabqa'da da kadınlar örgütlendi. Bizde Kongreya Star olarak buradaki kadınlarla eğitim çalışmalarında, yapılan eylemlerde ve yürütülen tartışmalarda ortaklaşıyoruz" diye konuştu.    
 
'Kuzey Suriye'de kadınların örgütlülüğü büyüyor'
 
Kuzey Suriye'de hayata geçirilen "kadın yasası”na da değinen Evin, yürütülen tartışmalar sonucu ortak bir karara gittiklerini söyledi. Aldıkları destekle çıkarılacak olan yasaları gerekli mecralarda tartışmaya açtıklarını ve kanun olarak yürürlüğe girdiğini kaydeden Evin, "Gitgide çalışma alanlarımız genişliyor ve daha da güçleniyor. Önce Kürt kadınları kendilerini örgütledi. Daha sonra Arap, Süryani ve Alevi kadınlar kendilerini örgütlemeye başladı. Artık örgütlü olan binlerce kadına rastlamak mümkün. İmkanlarımız var. Aslında devrim tam da budur. Daha çok imkan yaratmak. Gücünüz varsa bütün haklara ulaşabilirsiniz. Rojava ve Kuzey Suriye'de bütün kadınlara ulaşma imkanımız oldu diyemeyiz. Ama amaçlarımız arasında tüm Kuzey Suriye kadınlarına ulaşmak var" ifadelerini kullandı. 
 
‘Kazanımları sağlam temellere oturtmayı hedefliyoruz’
 
Örgütlülüğün gücü büyüttüğünün altını çizen Evin, örgütlü kadının öncü olabileceğini vurguladı. Demokratik Suriye Güçleri'nin (QSD) DAİŞ çetelerini Suriye'de bitirme noktasına geldiğini belirten Evin, bundan sonra Suriye'de müzakere sürecinin ve yeni Suriye inşasının başlayacağını aktardı. Evin, kadınların kendini bu sürece hazırladığını kaydederek, bunun için de eğitimlerinin olduğunu dile getirdi. Evin, "Şuan Kuzey Suriye'de elde ettiğimiz kazanımlarımızın tüm Suriye'deki kadınların kazanımı olması için çalışıyoruz. Elde ettiğimiz kazanımları da sağlam temellere oturtmayı hedefliyoruz" dedi.   
 
‘Birçok yasa değiştirildi'
 
Şiddetin sadece kaba şiddet olmadığını belirten Evin, şöyle dedi: "Kadın evde sadece çocuk bakıcısı, ihtiyaçları karşılayan, düşünmeyen olarak görülüyor. Kadın aslında evin içine hapsediliyor. Ama Kuzey Suriye'de bunu yıktığımızı düşünüyoruz. Kadınların sahip oldukları hakları belirli bir aşamaya getirdik. Ama örf ve adetlerin içinde yer alan kimi şeylere de karışamıyoruz. Kürt ve Arapların kimi şeyleri birbirinden çok farklı olabiliyor. Özellikle Suriye rejiminin İslamiyet’in etkisi ile sunduğu kadın hakları. Biz bunlar için oldukça tartışmalar yürüttük. Kadın kanunlarının hayata geçirilmesi için tartışmalar yürüttük. Örneğin kadına yönelik şiddet kanun çerçevesinde daha önce yapılıyordu. Yada bir kadın 'namus' adı altında katledildiğinde Suriye yasalarına göre serbest kalabiliyordu. Mahkemeye hiç çıkarılmadan suç olarak görülmüyordu kadın katliamı. Suriye yasalarında erkek evli olduğu kadın ve çocukları üzerinde sınırsız haklara sahipti. Ama yürütülen tartışmalar ve kadın yasası ile birçok şey değiştirildi."  
 
Kuzey Suriye'de hayata geçirilen kadın yasasına göre çocukların 18 yaşından önce evlendirilmelerinin yasak olduğunu vurgulayan Evin, buna uymayanların mahkemeye çıkarıldıklarını, kendileri ile konuşulduğunu söyledi. Yine miras paylaşımında kadın-erkek eşitliğine gittiklerini kaydeden Evin, "Suriye yasalarında ayrılan eşlerin çocukları babaya verilirdi. Biz bunda da düzenlemeye gittik ve çocuğun anneye verilmesinin önünü açtık. Kuzey Suriye'de var olan kadına yönelik şiddetin büyük kısmını ortadan kaldırdık. Ama şiddeti tümden yok ettik yada yok diyemeyiz. Çünkü kadınların kazanımları çoğaldıkça erkekler kendi hakkının elinden alındığı düşüncesine kapılıyor. Kimi zaman böyle durumlarda erkeğin saldırısı daha da çoğalıyor. Ama kadınlar bu konulara karşı oldukça bilinçli ve kendi haklarının da farkındalar" diye belirtti. 
 
‘Erkekler de artık şiddete karşı alanlara çıkıyor’
 
Kuzey Suriye'ye dönük saldırılara da dikkat çeken Evin, saldırıların kadına dönük olduğuna işaret etti. Efrîn'de son dönemde artan kadın kaçırmaları, tutuklama ve tecavüz olaylarına da değinen Evin, Kuzey Suriye'deki kadın hareketinin amacının kadına dönük bu kırımı kamuoyuna duyurmak olduğunun altını çizdi. Kuzey Suriye'deki kurumlarda sadece 25 Kasım için değil her dönem kadın eğitimleri verdiklerini söyleyen Evin, "7 yıldır süren savaşın buradaki insanların psikolojilerindeki etkiyi görebiliyoruz. Ama biz şiddeti en aza indirmek için çabalıyoruz. Çünkü biz burada bir devrim yapıyoruz. Kadın kurumlarımız oldukça güçlü bu konuda. Bir kadın şiddete maruz kaldığında arkasında bir kadın hareketinin olduğunu bildiği için daha güveni oluyor kendine. Evde, iş yerinde sokakta şiddete maruz kalan kadınlar artık daha bilinçli ve buna karşı seslerini yükseltiyor. Ama artık erkekler de buna karşı seslerini yükseltiyor. Örneğin Hesekê'de erkekler kadına dönük şiddete karşı alanlara çıktı. Bu da verdiğimiz eğitimler ve toplumun geldiği aşamanın bir göstergesidir" dedi. 
 
Sorunların çözümü: Mala Jin
 
Kuzey Suriye'de yarattıkları sistemin ayrıntılarına da dikkat çeken Evin, rejim bölgeden çekildikten sonra ilk olarak Mala Gel ve Mala Jin kurumlarını açtıklarını söyledi. Evin, şöyle devam etti: "Mala Jin'da hem eğitimler veriliyor hem de kadına dönük sorunların çözümü ele alınıyor. Orada kadınlar yaşları büyük kadınlar ama oldukça deneyimi olan kadınlardır. Toplumda adaleti sağlayacak olanların üniversite okuyanlar değil aslında tecrübesi olan annelerimiz olduğunu tecrübe etmiş olduk. Mala Jin'da binlerce sorun çözüme kavuşturuluyor. Kürt, Arap, Süryani yani burada yaşayan bütün halklar, Mala Jin'a gidiyor. Sadece kadınlar değil erkekler de buraya geliyor. Karşılaştığı bir sorunun çözümü için Mala Jin'a geliyor.” 
 
'Kadınlarla ortak amaçta birleşiyoruz'
 
Kongreya Star'ın içinde Kadın Adalet Meclisi kurulduğunu söyleyen Evin, bu meclisin kadınların haklarını gözeteceğini kaydetti. Evin, Kuzey Suriye'ye gelenlerin de ilk olarak bu mecliste yer alan kadınlarla görüşerek tanışmak istediklerini belirterek, bunun da kadınlara güç verdiğini dile getirdi. Evin, "Kuzey Suriye'de kadın hareketi olarak Kongreya Star var. Yine Süryani ve Arap kadınların oluşturdukları örgütlenmeleri var. Yine Minbic, Rakka, Tebka'da kurulan meclisler de orada yaşayan halklardan oluşturuldu. Onlarla iletişim halindeyiz. Bu meclislerde yer alan öncü kadrolar bizim akademilerimizde eğitim alıyor. Tecrübelerimiz var. Yine 25 Kasım gibi önemli günlerde bir araya geliyor yapacağımız eylem etkinliklerde ortaklaşıyoruz. Muhalefete, rejime bağlı kadınların, radikallerin de olduğu Suriye Kadın Meclisi ile de ortaklaşıyoruz. Onlarla ortak amaç olan yeni Suriye'nin inşası, barışı ve huzuru için bir araya geliyoruz” ifadelerini kullandı.  
 
Evin, son olarak da bu seneki 25 Kasım sloganlarının "Özgür kadın iradesi ile işgalcileri püskürteceğiz" olduğunu belirtti.